Phần lớn những gì người uống trải qua sau một buổi nhậu đều giải thích được bằng đường đi của rượu trong cơ thể. Bài này đi theo đúng đường đó, từ ngụm đầu tiên tới lúc được thải hết.
Từ miệng xuống dạ dày
- Rượu không cần tiêu hoá như thức ăn.
- Được hấp thu trực tiếp qua thành ống tiêu hoá.
- Một phần nhỏ hấp thu ngay ở dạ dày.
- Phần lớn ở ruột non.
- Bắt đầu có trong máu trong vòng vài phút.
Mục thứ nhất là điểm khác biệt quan trọng và nó giải thích vì sao tác dụng tới rất nhanh.
Vì sao bụng rỗng làm say nhanh hơn
- Thức ăn giữ rượu lại lâu hơn ở dạ dày.
- Rượu xuống ruột non chậm hơn.
- Hấp thu trải ra trong thời gian dài hơn.
- Nồng độ đỉnh trong máu thấp hơn.
- Bụng rỗng thì ngược lại hoàn toàn.
Mục thứ tư là khác biệt thật và nó lý giải kinh nghiệm dân gian về việc ăn trước khi uống.
Vào máu và đi khắp cơ thể
- Theo máu đi tới mọi cơ quan.
- Qua được hàng rào máu não.
- Tác động tới hệ thần kinh trung ương.
- Phân bố theo lượng nước trong cơ thể.
- Người có tỉ lệ nước thấp hơn thì nồng độ cao hơn.
Mục thứ năm là một phần lý do cùng một lượng rượu ảnh hưởng khác nhau giữa các người.
Gan làm việc theo tốc độ cố định
- Gan là nơi xử lý chính.
- Tốc độ gần như cố định.
- Không tăng lên khi uống nhiều hơn.
- Phần chưa xử lý kịp ở lại trong máu.
- Uống nhanh hơn tốc độ đó thì nồng độ tích lại.
Mục thứ ba là điều quan trọng nhất trong bài: cơ thể không có nút tăng tốc cho việc này.
Vì sao không có cách giải rượu nhanh
- Không rút ngắn được tốc độ gan xử lý.
- Cà phê làm tỉnh táo chứ không giảm nồng độ.
- Tắm lạnh cũng vậy.
- Vận động cũng vậy.
- Chỉ có thời gian mới giải quyết được.
- Cảm giác tỉnh táo giả gây nguy hiểm.
Mục cuối là rủi ro thật vì người thấy mình tỉnh có thể quyết định lái xe trong khi nồng độ trong máu vẫn cao.
Tác động lên hệ thần kinh
- Làm chậm dẫn truyền thần kinh.
- Ảnh hưởng tới phán đoán trước tiên.
- Sau đó tới phối hợp vận động.
- Sau đó tới thăng bằng và lời nói.
- Ở mức cao ảnh hưởng tới hô hấp.
Mục thứ hai là điều nguy hiểm nhất vì khả năng tự đánh giá giảm trước khi người uống nhận ra.
Vì sao ban đầu thấy hưng phấn
- Rượu là chất làm chậm hệ thần kinh.
- Nhưng phần kiểm soát bị ảnh hưởng trước.
- Nên cảm giác ban đầu là cởi mở hơn.
- Dễ bị hiểu nhầm là chất kích thích.
- Mức cao hơn thì tác dụng làm chậm rõ ra.
Mục thứ tư là hiểu nhầm phổ biến và nó ảnh hưởng tới cách người ta nghĩ về loại chất này.
Tác động lên dạ dày và ruột
- Kích thích niêm mạc.
- Tăng tiết axit.
- Có thể gây buồn nôn.
- Ảnh hưởng tới hấp thu chất dinh dưỡng.
- Uống kéo dài gây ảnh hưởng lâu dài.
Mục thứ tư ít được nhắc tới nhưng nó là một phần của các vấn đề dinh dưỡng ở người uống nhiều lâu ngày.
Tác động lên thận và nước trong cơ thể
- Làm tăng lượng nước tiểu.
- Cơ thể mất nước nhiều hơn lượng uống vào.
- Góp phần vào cảm giác mệt hôm sau.
- Góp phần vào đau đầu.
- Uống nước xen kẽ giúp giảm phần này.
Mục thứ năm là biện pháp đơn giản, dù nó chỉ giải quyết một phần của vấn đề.
Vì sao mệt vào hôm sau
- Mất nước.
- Rối loạn giấc ngủ.
- Sản phẩm chuyển hoá trung gian.
- Kích ứng đường tiêu hoá.
- Nhiều cơ chế cùng lúc.
- Không có cách chữa nhanh.
Mục thứ hai hay bị bỏ qua: rượu làm buồn ngủ nhưng làm giấc ngủ kém chất lượng hơn.
Về giấc ngủ
- Dễ ngủ hơn lúc đầu.
- Nhưng giấc ngủ bị phân mảnh.
- Hay tỉnh giấc nửa đêm.
- Ngủ dậy không thấy khoẻ.
- Là lý do nhiều người dùng rượu để dễ ngủ rồi mệt hơn.
Mục cuối là một vòng luẩn quẩn thường gặp và nó khiến người ta uống thêm để giải quyết hậu quả của lần uống trước.
Khác biệt giữa các cá nhân
- Cân nặng.
- Tỉ lệ nước trong cơ thể.
- Tình trạng dạ dày lúc uống.
- Tốc độ uống.
- Khả năng chuyển hoá của từng người.
- Thuốc đang dùng.
Mục cuối cần được chú ý vì một số thuốc tương tác với rượu, và đây là việc phải hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
Về việc đỏ mặt khi uống
- Là phản ứng sinh học có thật.
- Liên quan tới cách cơ thể chuyển hoá rượu.
- Không phải dấu hiệu tửu lượng tốt hay kém.
- Thường kèm tim đập nhanh và khó chịu.
- Là tín hiệu nên chú ý chứ không nên cố vượt qua.
Mục cuối đáng được nói rõ vì trong nhiều bàn nhậu phản ứng này bị coi là chuyện để trêu chứ không phải tín hiệu.
Điều đáng nhớ nhất
- Gan xử lý theo tốc độ cố định.
- Không có cách giải rượu nhanh.
- Chỉ có thời gian.
- Phán đoán bị ảnh hưởng trước khi mình nhận ra.
- Cảm giác tỉnh táo không phản ánh nồng độ trong máu.
Hai mục cuối là phần liên quan trực tiếp tới an toàn và chúng đáng được nhớ hơn mọi thứ khác trong bài.
Câu hỏi thường gặp
Rượu được hấp thu ở đâu?
Một phần nhỏ được hấp thu ngay ở dạ dày, phần lớn ở ruột non. Vì thế uống khi bụng rỗng làm nồng độ trong máu tăng nhanh hơn hẳn so với khi có thức ăn.
Gan xử lý rượu nhanh tới đâu?
Gan xử lý theo một tốc độ gần như cố định, không tăng lên khi uống nhiều hơn. Đây là lý do uống nhanh hơn khả năng xử lý thì nồng độ trong máu cứ tích lại.
Có cách nào giải rượu nhanh không?
Không có cách nào rút ngắn được đáng kể tốc độ gan xử lý. Cà phê, tắm lạnh hay vận động chỉ làm tỉnh táo hơn về cảm giác chứ không làm giảm nồng độ trong máu.
Vì sao cùng một lượng mà mỗi người say khác nhau?
Vì phụ thuộc cân nặng, tỉ lệ nước trong cơ thể, tình trạng dạ dày lúc uống, tốc độ uống, và khả năng chuyển hoá vốn khác nhau giữa các cá nhân.