Người muốn thay đổi thói quen uống thường đứng trước hai hướng, và câu hỏi nên chọn hướng nào có lẽ là câu hỏi đầu tiên họ đặt ra. Câu trả lời phụ thuộc vào khá nhiều thứ.
Hai hướng là gì
- Giảm dần xuống mức thấp hơn.
- Bỏ hẳn hoàn toàn.
- Cả hai đều là mục tiêu hợp lý.
- Tuỳ hoàn cảnh từng người.
- Có thể chuyển giữa hai hướng.
Mục thứ ba đáng được nói ngay vì nhiều người nghĩ chỉ bỏ hẳn mới đáng kể.
Các yếu tố cần cân nhắc
- Mức độ và thời gian đã uống.
- Có dấu hiệu lệ thuộc không.
- Tình trạng sức khoẻ hiện tại.
- Các lần đã thử trước đây.
- Hoàn cảnh sống và công việc.
- Sự hỗ trợ từ người xung quanh.
Mục thứ hai là yếu tố quan trọng nhất và nó cần được bác sĩ đánh giá chứ không tự kết luận.
Khi nào hướng bỏ hẳn thường phù hợp hơn
- Có dấu hiệu lệ thuộc rõ.
- Đã nhiều lần giảm mà không giữ được.
- Có vấn đề sức khoẻ liên quan.
- Đang dùng thuốc tương tác với rượu.
- Một ly thường dẫn tới nhiều ly.
Mục cuối là quan sát mà nhiều người tự nhận ra, và nó nói lên nhiều điều về khả năng dừng giữa chừng.
Khi nào hướng giảm dần được cân nhắc
- Mức uống chưa cao.
- Chưa có dấu hiệu lệ thuộc.
- Kiểm soát được khi đã định dừng.
- Chưa có vấn đề sức khoẻ liên quan.
- Vẫn cần bàn với bác sĩ.
Mục cuối không phải câu khách sáo: giảm quá nhanh ở người uống nhiều cũng có thể gây triệu chứng.
Cái khó của hướng giảm dần
- Phải ra quyết định mỗi lần.
- Ranh giới dễ trượt.
- Dễ tự nới lỏng mục tiêu.
- Khó đo lường chính xác.
- Cần ghi chép đều đặn.
Mục đầu tiên là gánh nặng thật vì mỗi dịp lại là một lần phải quyết định thay vì một quy tắc đã định sẵn.
Cái khó của hướng bỏ hẳn
- Thay đổi lớn về xã hội.
- Phải giải thích với nhiều người.
- Cảm giác mất mát ban đầu.
- Áp lực trong các dịp có rượu.
- Một lần uống lại dễ bị coi là hỏng hết.
Mục cuối là bẫy tâm lý nguy hiểm và nó biến một lần trượt thành một đợt uống dài.
Cái lợi của hướng bỏ hẳn
- Quy tắc rõ ràng, không phải quyết định mỗi lần.
- Dễ từ chối hơn.
- Không phải cân đo mỗi dịp.
- Người xung quanh dễ hiểu hơn.
- Bớt một gánh nặng tinh thần hằng ngày.
Mục đầu tiên là lý do nhiều người thấy bỏ hẳn dễ hơn giảm, dù nghe có vẻ ngược đời.
Đặt mục tiêu cụ thể
- Mục tiêu rõ ràng và đo được.
- Có mốc thời gian.
- Viết ra thay vì giữ trong đầu.
- Chia thành các chặng ngắn.
- Có cách theo dõi.
- Xem lại định kỳ.
Mục thứ ba tạo khác biệt thật vì mục tiêu trong đầu rất dễ được điều chỉnh mà chính mình không nhận ra.
Theo dõi tiến độ
- Ghi lại mỗi ngày.
- Ghi cả những ngày không đạt.
- Ghi hoàn cảnh khi trượt.
- Xem lại hằng tuần.
- Tìm quy luật.
Mục thứ ba là phần có giá trị nhất vì các tình huống dẫn tới trượt thường lặp lại theo một số kiểu.
Khi hướng đã chọn không hiệu quả
- Không phải thất bại.
- Là thông tin về mức độ vấn đề.
- Nói với bác sĩ.
- Cân nhắc đổi hướng.
- Cân nhắc thêm hỗ trợ.
Mục thứ hai là cách đọc đúng: việc giảm không giữ được nói lên điều gì đó đáng biết chứ không phải điều đáng xấu hổ.
Vai trò của bác sĩ
- Đánh giá mức độ và rủi ro.
- Đánh giá tình trạng sức khoẻ.
- Tư vấn hướng phù hợp.
- Lên kế hoạch ngưng an toàn nếu cần.
- Theo dõi theo thời gian.
- Giới thiệu các hỗ trợ khác.
Mục cuối đáng biết vì có nhiều dạng hỗ trợ ngoài phòng khám mà bác sĩ nắm được thông tin.
Sự hỗ trợ từ người xung quanh
- Nói cho người thân biết mục tiêu.
- Nhờ họ hỗ trợ cụ thể.
- Báo cho những người hay rủ.
- Tìm người cùng mục tiêu nếu được.
- Không cần kể với tất cả mọi người.
Mục thứ hai hiệu quả hơn lời động viên chung chung vì nó cho người thân biết phải làm gì.
Điều đáng nhớ nhất
- Không có hướng đúng cho mọi người.
- Dấu hiệu lệ thuộc là yếu tố quyết định nhất.
- Bỏ hẳn đôi khi dễ hơn giảm vì quy tắc rõ ràng.
- Đổi hướng giữa chừng là bình thường.
- Bàn với bác sĩ trước khi bắt đầu.
Mục thứ tư đáng giữ trong đầu vì nó gỡ bỏ áp lực phải chọn đúng ngay từ lần đầu.
Câu hỏi thường gặp
Hướng nào tốt hơn?
Không có hướng tốt hơn cho mọi người. Lựa chọn phụ thuộc mức độ và thời gian uống, tình trạng sức khoẻ, các dấu hiệu cơ thể khi không uống, và hoàn cảnh sống của từng người.
Ai nên nghiêng về hướng bỏ hẳn?
Y văn thường mô tả rằng người có dấu hiệu lệ thuộc rõ, người đã nhiều lần giảm mà không giữ được, và người có vấn đề sức khoẻ liên quan thường được khuyên hướng này. Quyết định cụ thể thuộc về bác sĩ.
Giảm dần có nghĩa là tự đặt lịch giảm không?
Với người uống nhiều kéo dài thì việc giảm cũng cần bàn với bác sĩ, vì giảm quá nhanh cũng có thể gây triệu chứng. Đây không phải việc nên tự lên lịch một mình.
Chọn một hướng rồi có đổi được không?
Được. Nhiều người bắt đầu bằng mục tiêu giảm rồi chuyển sang bỏ hẳn khi thấy việc giảm không giữ được. Việc điều chỉnh mục tiêu là bình thường chứ không phải thất bại.