Khi người thân đã quyết định bỏ, gia đình thường thở phào rồi không biết làm gì tiếp. Vai trò lúc này đã khác hẳn so với giai đoạn thuyết phục, và nhiều người không kịp điều chỉnh.
Vai trò đã thay đổi
- Không còn là người thuyết phục.
- Trở thành người đồng hành.
- Không phải người giám sát.
- Không phải người chịu trách nhiệm.
- Nhiều người giữ nguyên vai trò cũ.
Mục cuối là nguồn xung đột phổ biến trong những tuần đầu sau khi người kia đã quyết định.
Bắt đầu bằng một câu hỏi
- Hỏi họ cần gì cụ thể.
- Không tự quyết thay.
- Mỗi người cần thứ khác nhau.
- Có người cần được nhắc.
- Có người cần được để yên.
- Hỏi thì biết, đoán thì không.
Mục cuối là cách tiếp cận đơn giản mà hiệu quả hơn mọi lời khuyên chung.
Những gì gia đình làm được
- Giữ nhà không có chất.
- Không dùng trước mặt họ.
- Báo cho họ hàng và bạn bè.
- Cùng tránh các dịp rủi ro trong giai đoạn đầu.
- Cùng tham gia các hoạt động thay thế.
- Đưa đi khám nếu họ muốn.
Mục thứ hai là sự hy sinh nhỏ nhưng nó nói lên nhiều điều hơn lời động viên.
Chuẩn bị cho giai đoạn đầu
- Họ sẽ cáu gắt.
- Khó ngủ và mệt.
- Khó tập trung.
- Tâm trạng thất thường.
- Đây là hiện tượng thường gặp.
- Thường là tạm thời.
Mục thứ năm là điều cần biết trước để không đọc nó thành sự thay đổi tính cách.
Khi họ cáu gắt
- Không đối đầu lúc đó.
- Không coi là công kích cá nhân.
- Cho không gian.
- Nói lại khi cả hai bình tĩnh.
- Nhưng không chấp nhận hành vi vượt giới hạn.
Mục cuối là ranh giới cần giữ vì sự thông cảm không đồng nghĩa với chấp nhận mọi thứ.
Ghi nhận từng bước tiến
- Ghi nhận cả các bước nhỏ.
- Nói ra chứ không chỉ nghĩ.
- Ăn mừng các mốc.
- Nhắc lại khoảng cách đã đi.
- Không chỉ chú ý tới lúc họ trượt.
Mục cuối là mất cân bằng phổ biến vì gia đình thường chỉ lên tiếng khi có chuyện.
Vì sao giám sát chặt phản tác dụng
- Tạo phản ứng ngược.
- Biến quan hệ thành quan hệ kiểm soát.
- Người kia giấu giếm nhiều hơn.
- Mất lòng tin hai chiều.
- Không bền về lâu dài.
Mục thứ ba là hậu quả trực tiếp và nó làm mất chính thông tin mà việc giám sát muốn có.
Hỗ trợ có thoả thuận
- Thống nhất trước về cách hỗ trợ.
- Họ đồng ý được nhắc trong tình huống nào.
- Họ đồng ý báo khi khó khăn.
- Cả hai biết vai trò của mình.
- Hiệu quả hơn theo dõi không được đồng ý.
Mục thứ tư là điều làm nên khác biệt vì nó biến việc hỗ trợ thành một thoả thuận thay vì một sự áp đặt.
Những gì nên tránh
- Nhắc đi nhắc lại mỗi ngày.
- Hỏi dò liên tục.
- Kiểm tra đồ đạc khi chưa thoả thuận.
- Nhắc lại chuyện cũ.
- So sánh với người khác.
- Nói về chuyện này trước mặt nhiều người.
Mục đầu tiên là điều gia đình hay làm nhất với thiện chí tốt nhất và nó cũng gây hại nhiều nhất.
Khi họ đang trải qua giai đoạn khó
- Có mặt mà không hỏi dồn.
- Hỏi họ cần gì.
- Đề nghị làm việc gì đó cùng nhau.
- Đưa họ ra khỏi nhà.
- Gợi ý gọi cho bác sĩ nếu cần.
Mục đầu tiên là dạng hỗ trợ được đánh giá cao nhất và nó không đòi hỏi phải nói gì đúng.
Khi họ tái phát
- Tránh giọng thất vọng.
- Không nhắc lại nhiều lần.
- Ghi nhận thời gian đã bỏ được.
- Khuyến khích quay lại sớm.
- Đề nghị cùng gặp bác sĩ.
- Nhưng vẫn giữ các ranh giới đã đặt.
Mục đầu tiên quan trọng nhất vì sự thất vọng làm tăng xấu hổ, và xấu hổ làm giảm khả năng quay lại.
Giữ đời sống của chính mình
- Không để mọi thứ xoay quanh việc này.
- Giữ các sinh hoạt riêng.
- Giữ quan hệ với người khác.
- Có người để nói về gánh nặng của mình.
- Quá trình có thể kéo dài nhiều năm.
Mục cuối là lý do việc này không phải ích kỷ mà là điều kiện để đi được đường dài.
Khi quá trình kéo dài
- Mệt mỏi là bình thường.
- Không phải dấu hiệu hết thương.
- Cần chia sẻ gánh nặng với người khác.
- Cân nhắc tìm hỗ trợ cho chính mình.
- Điều chỉnh kỳ vọng theo thực tế.
Mục thứ hai đáng được nói rõ vì cảm giác tội lỗi vì thấy mệt là gánh nặng cộng thêm rất thường gặp.
Điều đáng nhớ nhất
- Vai trò đã chuyển từ thuyết phục sang đồng hành.
- Hỏi họ cần gì thay vì tự quyết.
- Giám sát chặt tạo phản ứng ngược.
- Ghi nhận bước tiến chứ không chỉ chú ý lúc trượt.
- Giữ đời sống của chính mình.
Mục thứ hai là việc làm được ngay hôm nay và nó thường cho câu trả lời khác hẳn với điều mình đang đoán.
Câu hỏi thường gặp
Gia đình nên làm gì khi người thân bắt đầu cai?
Nên hỏi họ cần gì cụ thể thay vì tự quyết, giữ nhà không có chất, hiểu rằng giai đoạn đầu họ sẽ cáu gắt, và ghi nhận từng bước tiến thay vì chỉ chú ý tới lúc họ trượt.
Có nên giám sát chặt không?
Việc giám sát liên tục thường tạo phản ứng ngược và biến quan hệ thành quan hệ kiểm soát. Hỗ trợ có thoả thuận trước hiệu quả hơn nhiều so với theo dõi không được đồng ý.
Nên phản ứng thế nào khi họ cáu gắt?
Nên biết trước rằng đây là hiện tượng thường gặp trong giai đoạn đầu và thường là tạm thời. Không đối đầu lúc đó, và nói lại khi cả hai bình tĩnh.
Nếu họ tái phát thì nên làm gì?
Nên tránh giọng thất vọng, ghi nhận thời gian họ đã bỏ được, khuyến khích quay lại sớm, và đề nghị cùng gặp bác sĩ. Sự thất vọng của người thân làm tăng xấu hổ và giảm khả năng quay lại.