Trẻ em trong gia đình có người nghiện

Trong mọi bài viết về chủ đề này, phần về trẻ em thường nằm ở cuối. Em đặt nó ở đây vì trẻ là người không tự chọn hoàn cảnh và cũng không tự nói ra được.

Trẻ cảm nhận được dù không ai nói

• Cảm nhận không khí trong nhà.
• Nhận ra thay đổi trong hành vi người lớn.
• Nghe được nhiều hơn người lớn nghĩ.
• Nhận ra sự căng thẳng.
• Nhưng không hiểu vì sao.

Mục cuối là chỗ vấn đề bắt đầu vì khi không có lời giải thích thì trẻ tự tạo ra một cái.

Vì sao trẻ hay tự trách

• Trẻ có xu hướng nghĩ mọi việc liên quan tới mình.
• Không có thông tin nên tự suy diễn.
• Nghĩ rằng vì mình hư.
• Nghĩ rằng nếu mình ngoan hơn thì mọi thứ sẽ tốt.
• Đây là hiện tượng đã được mô tả.
• Gánh nặng này rất lớn.

Mục thứ tư là suy nghĩ đáng thương nhất và nó cần được người lớn chủ động gỡ bỏ.

Những ảnh hưởng thường được ghi nhận

• Lo lắng kéo dài.
• Khó tập trung ở trường.
• Thu mình lại.
• Thay đổi hành vi.
• Khó ngủ.
• Ngại mời bạn về nhà.

Mục cuối là dấu hiệu tinh tế mà người lớn dễ bỏ qua nhưng nó nói lên nhiều điều.

Nói với trẻ thế nào

• Bằng ngôn ngữ phù hợp tuổi.
• Nói rằng đây là một vấn đề sức khoẻ.
• Nói rõ đó không phải lỗi của trẻ.
• Nói rằng người lớn đang xử lý.
• Không nói xấu người kia.
• Cho phép trẻ hỏi.

Mục thứ ba là câu quan trọng nhất và nó nên được nói nhiều lần chứ không chỉ một lần.

Không nói gì cũng là một lựa chọn có hậu quả

• Trẻ vẫn biết có chuyện.
• Không có thông tin thì tự suy diễn.
• Suy diễn thường tệ hơn sự thật.
• Trẻ học rằng chuyện này không được nói.
• Càng khó chia sẻ về sau.

Mục thứ tư tạo ra một thói quen im lặng có thể kéo dài tới tuổi trưởng thành.

Những gì trẻ cần nhất

• Sự an toàn.
• Nhịp sinh hoạt ổn định.
• Ít nhất một người lớn tin cậy.
• Được biết đây không phải lỗi của mình.
• Được là trẻ con.
• Không phải gánh vai trò người lớn.

Hai mục cuối đáng chú ý vì trẻ trong hoàn cảnh này hay tự nhận lấy trách nhiệm chăm sóc cả nhà.

Về nhịp sinh hoạt ổn định

• Giờ ăn và giờ ngủ đều.
• Đi học đầy đủ.
• Các hoạt động quen thuộc được giữ.
• Càng ổn định càng tốt.
• Là thứ bảo vệ mạnh nhất trong hoàn cảnh bất ổn.

Mục cuối là điều đáng ưu tiên vì nó nằm trong tầm kiểm soát của người lớn còn lại.

Một người lớn tin cậy

• Không nhất thiết là cha mẹ.
• Ông bà, cô chú, thầy cô đều được.
• Người trẻ nói chuyện được.
• Người trẻ tìm tới khi cần.
• Có một người là đủ tạo khác biệt lớn.

Mục cuối là điều được mô tả nhất quán và nó cũng là điều gia đình sắp xếp được.

Về an toàn

• Không để trẻ ở một mình với người đang dùng.
• Không để trẻ đi xe với người đang dùng.
• Cất chất và vật dụng ngoài tầm với.
• Có một người lớn tỉnh táo luôn sẵn sàng.
• Có phương án khi cần đưa trẻ đi nơi khác.
• Đây là ranh giới không thương lượng.

Mục cuối cần được giữ tuyệt đối vì nó đứng trước mọi cân nhắc về quan hệ gia đình.

Với trẻ lớn và thiếu niên

• Cần thông tin đầy đủ hơn.
• Đã hiểu nhiều hơn người lớn nghĩ.
• Có thể giận hoặc xấu hổ.
• Cho phép bày tỏ cảm xúc.
• Không biến thành người chăm sóc.
• Chú ý nguy cơ chính các em cũng dùng.

Mục cuối cần được chú ý vì lớn lên trong hoàn cảnh này là một yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận.

Với nhà trường

• Cân nhắc báo cho giáo viên chủ nhiệm.
• Để nhà trường hiểu khi trẻ có thay đổi.
• Không cần kể chi tiết.
• Nhà trường có thể là nguồn hỗ trợ.
• Tuỳ hoàn cảnh từng gia đình.

Mục thứ hai là lợi ích chính vì nó giúp trẻ không bị hiểu nhầm là lười hay hư.

Khi nào cần hỗ trợ bên ngoài

• Khi có nguy cơ về an toàn.
• Khi trẻ thay đổi rõ về hành vi.
• Khi kết quả học tập sa sút.
• Khi trẻ thu mình lại.
• Khi người lớn không còn đủ khả năng chăm sóc.
• Khi trẻ có dấu hiệu tự làm hại.

Mục cuối cần được xử lý ngay và không chờ đợi bất cứ điều gì khác.

Điều đáng nhớ nhất

• Trẻ cảm nhận được dù không ai nói.
• Không nói gì khiến trẻ tự trách.
• Câu đây không phải lỗi của con cần được nói nhiều lần.
• Nhịp sinh hoạt ổn định là thứ bảo vệ mạnh nhất.
• An toàn của trẻ đứng trước mọi cân nhắc khác.

Mục thứ ba là việc làm được ngay hôm nay và nó gỡ được gánh nặng lớn nhất mà trẻ đang mang.

Câu hỏi thường gặp