Caffeine làm gì trong cơ thể

Caffeine là chất kích thích được dùng rộng rãi nhất trên thế giới, và cũng là chất mà người dùng ít khi nghĩ rằng mình đang dùng. Hiểu cơ chế của nó giải thích được gần hết những gì người ta trải qua.

Cơ chế cơ bản

• Trong ngày, một chất báo mệt tích tụ dần trong não.
• Càng thức lâu càng tích nhiều.
• Đó là tín hiệu buồn ngủ.
• Caffeine chặn tín hiệu đó.
• Sự mệt vẫn còn nguyên, chỉ là không cảm nhận được.

Mục cuối là điểm quan trọng nhất trong bài và nó là nền của mọi thứ còn lại.

Vì sao nói nó không tạo ra năng lượng

• Không cung cấp năng lượng.
• Chỉ che đi tín hiệu mệt.
• Cơ thể vẫn đang mệt.
• Khi hết tác dụng thì mệt hiện lại.
• Đôi khi thấy mệt hơn trước.

Mục cuối là hiện tượng quen thuộc: cảm giác sập nguồn vào buổi chiều sau khi thuốc hết tác dụng.

Các tác động khác trong cơ thể

• Tăng nhịp tim ở một số người.
• Ảnh hưởng tới huyết áp.
• Tăng tiết axit dạ dày.
• Tăng lượng nước tiểu.
• Có thể gây run tay khi dùng nhiều.
• Có thể làm tăng cảm giác lo lắng.

Mục cuối là tác động ít được liên hệ nhất và nó là nguyên nhân của nhiều trường hợp lo âu không rõ lý do.

Thời gian tồn tại trong cơ thể

• Hấp thu khá nhanh sau khi uống.
• Đạt đỉnh sau khoảng một giờ.
• Thời gian thải một nửa thường là vài giờ.
• Nghĩa là buổi chiều uống thì tối vẫn còn.
• Khác nhau nhiều giữa các người.

Mục thứ tư là phép tính đơn giản mà ít người làm khi uống cốc cà phê lúc ba giờ chiều.

Khác biệt giữa các cá nhân

• Tốc độ chuyển hoá khác nhau.
• Liên quan tới yếu tố di truyền.
• Tuổi cũng ảnh hưởng.
• Một số thuốc ảnh hưởng tới chuyển hoá.
• Thai kỳ ảnh hưởng đáng kể.
• Nên không so lượng dùng với người khác.

Mục cuối là lời khuyên thực tế vì cùng một lượng có thể hoàn toàn khác nhau về tác động.

Caffeine có ở đâu

• Cà phê.
• Trà các loại.
• Ca cao và sô cô la.
• Nhiều loại nước ngọt.
• Nước tăng lực.
• Một số sản phẩm khác.

Mục thứ năm thường chứa lượng cao và nó cũng là nhóm dễ bị tính thiếu nhất trong tổng lượng hằng ngày.

Vì sao nhiều người tính thiếu

• Chỉ nghĩ tới cà phê.
• Quên trà.
• Quên nước ngọt.
• Quên nước tăng lực.
• Không để ý tới kích cỡ ly.
• Không để ý tới cách pha.

Hai mục cuối tạo khác biệt lớn vì cùng một loại đồ uống có thể chênh nhau rất nhiều tuỳ cách pha và kích cỡ.

Tác động lên giấc ngủ

• Kéo dài thời gian để vào giấc.
• Làm giấc ngủ nông hơn.
• Giảm thời lượng giấc ngủ sâu.
• Có thể không nhận ra ảnh hưởng này.
• Dẫn tới mệt hôm sau.
• Rồi lại uống nhiều hơn.

Mục thứ tư là điều đáng chú ý: nhiều người ngủ được nhưng chất lượng giấc ngủ đã bị ảnh hưởng.

Vòng lặp caffeine và giấc ngủ

• Uống nhiều làm ngủ kém.
• Ngủ kém làm mệt hôm sau.
• Mệt thì uống nhiều hơn.
• Càng uống càng ngủ kém.
• Vòng lặp tự duy trì.

Mục cuối là lý do nhiều người tăng dần lượng dùng qua nhiều năm mà không nhận ra nguyên nhân.

Tác động lên tâm trạng

• Cải thiện sự tỉnh táo.
• Nhưng có thể làm tăng lo lắng.
• Đặc biệt ở người vốn dễ lo.
• Có thể gây bồn chồn.
• Có thể gây tim đập nhanh khó chịu.
• Dễ bị nhầm với vấn đề khác.

Mục cuối đáng nêu vì các triệu chứng này hay được đi khám mà không ai nghĩ tới lượng caffeine hằng ngày.

Về mức dung nạp

• Cơ thể thích nghi theo thời gian.
• Cùng một lượng cho tác dụng ít hơn.
• Nên xu hướng là tăng dần.
• Tác dụng tỉnh táo giảm đi.
• Nhưng tác động lên giấc ngủ vẫn còn.

Mục cuối là điểm mấu chốt: phần lợi giảm dần trong khi phần bất lợi thì không.

Những nhóm cần thận trọng hơn

• Phụ nữ mang thai và cho con bú.
• Người có bệnh tim mạch.
• Người có vấn đề dạ dày.
• Người có rối loạn lo âu.
• Người mất ngủ.
• Trẻ em và thiếu niên.

Các nhóm này nên hỏi bác sĩ về mức phù hợp với mình thay vì theo hướng dẫn chung.

Về tương tác với thuốc

• Một số thuốc tương tác với caffeine.
• Có thể làm thay đổi tác dụng.
• Có thể làm thay đổi chuyển hoá.
• Nói với bác sĩ về lượng dùng hằng ngày.
• Không tự điều chỉnh thuốc.

Bài này không nêu liều lượng cụ thể nào; mức phù hợp với từng người thuộc phạm vi tư vấn của bác sĩ.

Điều đáng nhớ nhất

• Caffeine che tín hiệu mệt chứ không tạo năng lượng.
• Buổi chiều uống thì tối vẫn còn trong người.
• Tốc độ chuyển hoá khác nhau giữa các người.
• Không chỉ có trong cà phê.
• Phần lợi giảm dần còn phần bất lợi thì không.

Mục cuối là lý do đáng nhìn lại lượng dùng của mình sau nhiều năm, ngay cả khi không thấy vấn đề gì.

Câu hỏi thường gặp