Với nhiều người, phần khó nhất của việc giảm hay bỏ rượu không nằm ở cơ thể mà nằm ở bàn tiệc. Bài này nói về phần đó, phần mà mọi lời khuyên y khoa đều không chạm tới.
Vì sao áp lực này tồn tại
- Cùng uống được hiểu là dấu hiệu thân tình.
- Đôi khi được hiểu là sự tôn trọng.
- Trong công việc còn gắn với hợp tác.
- Từ chối dễ bị đọc sai ý.
- Người từ chối thành ra phải giải thích.
Mục thứ tư là gốc rễ của vấn đề: hành vi bị gán một ý nghĩa mà người thực hiện không hề có ý đó.
Nguyên tắc của một câu từ chối hiệu quả
- Ngắn.
- Dứt khoát.
- Thân thiện.
- Không xin lỗi dài dòng.
- Không mở ra chỗ thương lượng.
- Lặp lại nguyên văn nếu bị hỏi tiếp.
Mục thứ năm là điểm then chốt vì mỗi lý do mới đưa ra là một chỗ để người khác phản bác.
Vì sao lặp lại hiệu quả hơn giải thích
- Lý do mới tạo cơ hội thuyết phục.
- Càng giải thích càng có vẻ do dự.
- Lặp lại cho thấy quyết định đã xong.
- Người hỏi thường thôi sau vài lần.
- Giữ được không khí thoải mái.
Mục thứ hai là điều nhiều người không nhận ra: lời giải thích dài bị nghe như một lời chờ được thuyết phục.
Chuẩn bị trước khi đi
- Quyết định trước sẽ uống gì.
- Chuẩn bị sẵn một câu trả lời.
- Biết trước ai có thể sẽ ép.
- Nghĩ trước cách rời đi nếu cần.
- Đi cùng một người biết mục tiêu của mình.
Mục thứ năm giúp rất nhiều vì có một người đứng về phía mình làm thay đổi hẳn không khí.
Giữ một ly trong tay
- Ly luôn có gì đó trong tay.
- Nước, trà hoặc nước có ga.
- Ít bị mời rót thêm hơn.
- Vẫn cụng ly bình thường được.
- Không cần thông báo với cả bàn.
Mục thứ ba là mẹo đơn giản và hiệu quả vì ly rỗng là lời mời tự nhiên để người khác rót.
Trong bối cảnh công việc
- Nói trước với người chủ trì nếu có thể.
- Đến sớm chọn chỗ ngồi.
- Ngồi gần người hiểu mình.
- Chủ động trong phần trò chuyện.
- Rời đi sớm nếu thấy cần.
- Đề xuất các hình thức gặp khác cho lần sau.
Mục cuối là cách thay đổi vấn đề từ gốc thay vì xoay xở trong từng buổi.
Trong gia đình và dịp lễ
- Nói trước với người thân gần nhất.
- Nhờ họ hỗ trợ khi có người ép.
- Nhận phần việc khác trong buổi tiệc.
- Không cần giải thích với họ hàng xa.
- Chuẩn bị tinh thần cho vài câu hỏi.
Mục thứ ba hữu ích một cách bất ngờ vì có việc để làm thì việc không uống trở nên tự nhiên.
Khi bị ép liên tục
- Lặp lại đúng một câu.
- Chuyển chủ đề.
- Cười và không tranh luận.
- Đứng dậy đi làm việc khác.
- Rời đi sớm nếu cần.
- Không ai có nghĩa vụ phải uống.
Mục cuối là điều đáng nhớ nhất trong bài, và nó đúng dù người ép là ai.
Khi người ép là người có vị thế
- Tình huống khó hơn nhưng không khác về nguyên tắc.
- Vẫn giữ câu trả lời ngắn và lịch sự.
- Thể hiện sự tôn trọng bằng cách khác.
- Chủ động nâng ly bằng đồ uống khác.
- Cân nhắc nói riêng trước buổi gặp.
Mục thứ ba giải quyết được phần lớn vấn đề vì điều người ta thật sự tìm kiếm là sự tôn trọng chứ không phải chất lỏng trong ly.
Về việc nói thật lý do
- Không bắt buộc phải nói.
- Tuỳ mức độ thân thiết.
- Nói thật đôi khi được ủng hộ bất ngờ.
- Nhưng cũng mở ra nhiều câu hỏi.
- Quyền quyết định là của mình.
Mục thứ ba xảy ra thường xuyên hơn người ta nghĩ, vì nhiều người ở bàn cũng đang muốn giảm.
Khi mình từng là người hay rủ
- Bạn bè sẽ ngạc nhiên.
- Cần thời gian để họ quen.
- Không cần thuyết phục ai theo mình.
- Giữ các sinh hoạt chung khác.
- Đề xuất hoạt động không có rượu.
Mục thứ ba giữ được quan hệ vì không ai thích bị coi là đối tượng cần cải tạo.
Giữ quan hệ trong lúc thay đổi
- Vẫn tham gia các buổi gặp.
- Vẫn giữ liên lạc.
- Đề xuất cách gặp khác.
- Không rút lui khỏi mọi thứ.
- Nhưng tránh các dịp quá khó trong giai đoạn đầu.
Mục cuối là cân bằng cần giữ: tránh tạm thời khác hẳn với cắt đứt quan hệ.
Điều đáng nhớ nhất
- Áp lực xã hội là rào cản thật.
- Câu từ chối ngắn và lặp lại hiệu quả nhất.
- Giữ một ly trong tay.
- Chuẩn bị trước khi đi.
- Không ai có nghĩa vụ phải uống.
Mục thứ hai là kỹ năng cụ thể nhất và nó luyện được: một câu, nói được một cách thoải mái, dùng cho mọi dịp.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao từ chối lại khó tới vậy?
Vì trong nhiều bối cảnh, việc cùng uống được hiểu là dấu hiệu của sự thân tình, tôn trọng hoặc hợp tác. Từ chối dễ bị đọc thành sự khách sáo hay coi thường, dù người từ chối không có ý đó.
Có cần giải thích lý do thật không?
Không bắt buộc. Một câu ngắn gọn và dứt khoát thường hiệu quả hơn một lời giải thích dài, vì giải thích dài mở ra chỗ để người khác thuyết phục tiếp.
Nên làm gì trong các buổi liên quan tới công việc?
Nên chuẩn bị trước câu trả lời, giữ một ly đồ uống khác trong tay, đến sớm để chọn chỗ ngồi phù hợp, và nếu được thì nói trước với người chủ trì buổi gặp.
Nếu bị ép liên tục thì sao?
Lặp lại đúng một câu trả lời thay vì đưa thêm lý do mới, chuyển chủ đề, và nếu cần thì rời đi sớm. Không ai có nghĩa vụ phải uống để làm vừa lòng người khác.