Trong một gia đình có người gặp vấn đề với chất, mọi câu hỏi đều hướng về người đó. Người sống cùng hiếm khi được hỏi họ đang thế nào, và phần lớn cũng không tự hỏi mình.
Gánh nặng ít được nói tới
- Lo lắng kéo dài.
- Không biết hôm nay sẽ thế nào.
- Gánh thêm các trách nhiệm.
- Che giấu với người ngoài.
- Mệt mỏi vì phải luôn cảnh giác.
- Không ai hỏi mình đang thế nào.
Mục thứ năm là gánh nặng đặc trưng nhất và nó tiêu hao năng lượng ngay cả trong những ngày yên ổn.
Các cảm xúc thường gặp
- Lo lắng.
- Giận.
- Buồn.
- Cảm giác tội lỗi.
- Xấu hổ.
- Đôi khi cả sự chán ghét rồi lại thấy có lỗi vì điều đó.
Mục cuối là cảm xúc ít được thừa nhận nhất nhưng nó rất phổ biến và hoàn toàn dễ hiểu.
Về cảm giác tội lỗi
- Cảm giác mình đã làm gì sai.
- Cảm giác chưa đủ cố gắng.
- Cảm giác có lỗi khi nghĩ tới mình.
- Trong phần lớn trường hợp không có cơ sở.
- Nhưng nó vẫn có thật và vẫn nặng.
- Nên nói ra thay vì giữ.
Mục thứ ba là cảm giác đứng sau việc người thân bỏ bê chính mình suốt nhiều năm.
Dấu hiệu kiệt sức
- Mệt mỏi kéo dài.
- Mất ngủ.
- Cáu gắt.
- Mất hứng thú với việc từng thích.
- Thu mình lại.
- Cảm giác mọi thứ xoay quanh vấn đề này.
Mục cuối là dấu hiệu rõ nhất và nó cho biết ranh giới giữa hỗ trợ và đánh mất đời sống riêng đã bị vượt qua.
Vì sao chăm sóc mình không phải ích kỷ
- Người kiệt sức không hỗ trợ được nữa.
- Quá trình có thể kéo dài nhiều năm.
- Cần sức để đi đường dài.
- Trẻ em trong nhà cũng cần một người lớn ổn định.
- Đây là điều kiện chứ không phải sự xa xỉ.
Mục thứ tư là lý do thuyết phục nhất với những người khó chấp nhận việc nghĩ tới bản thân.
Giữ đời sống của mình
- Giữ các sinh hoạt riêng.
- Giữ quan hệ với bạn bè.
- Giữ sở thích.
- Không huỷ mọi kế hoạch.
- Có khoảng thời gian không nghĩ về vấn đề này.
- Đi ra ngoài định kỳ.
Mục thứ năm là thứ dễ mất nhất và cũng là thứ cần giữ nhất trong danh sách này.
Chăm sóc các nhu cầu cơ bản
- Ngủ đủ.
- Ăn đúng bữa.
- Vận động.
- Đi khám sức khoẻ định kỳ.
- Không bỏ qua các triệu chứng của chính mình.
Mục cuối hay xảy ra vì mọi sự chú ý đã dồn hết sang người kia.
Nói ra với ai đó
- Giữ trong lòng làm mọi thứ nặng hơn.
- Chọn một người tin cậy.
- Không cần kể hết với nhiều người.
- Nói ra làm giảm áp lực.
- Cũng giúp nhìn vấn đề rõ hơn.
Mục đầu tiên đúng với cả người trong cuộc lẫn người thân, và nó là lý do sự cô lập làm mọi thứ tệ hơn.
Nhóm hỗ trợ dành cho người thân
- Gặp người trong hoàn cảnh tương tự.
- Giảm cảm giác chỉ mình mình như vậy.
- Học từ kinh nghiệm của người khác.
- Được nói mà không bị phán xét.
- Hình thức khác nhau tuỳ nơi.
Mục thứ hai là giá trị lớn nhất vì phần lớn người thân đều nghĩ hoàn cảnh của mình là riêng biệt.
Chấp nhận điều mình không kiểm soát được
- Không ép người khác thay đổi được.
- Quyết định thuộc về người đó.
- Mình tạo điều kiện chứ không quyết định.
- Kết quả không phải trách nhiệm của mình.
- Chấp nhận điều này giảm bớt gánh nặng.
Mục thứ tư là điều nhiều người thấy nhẹ nhõm khi được nói rõ ra thành lời.
Khi nào cần hỗ trợ chuyên môn
- Khi tâm trạng đi xuống kéo dài.
- Khi mất ngủ kéo dài.
- Khi không còn hứng thú với việc gì.
- Khi có ý nghĩ tiêu cực về bản thân.
- Khi sức khoẻ bị ảnh hưởng.
- Khi thấy không còn chịu nổi.
Mục thứ tư cần được nêu ngay với bác sĩ và không nên chờ đợi.
Khi phải quyết định về quan hệ
- Đôi khi cần giữ khoảng cách.
- Đôi khi cần thay đổi cách sống chung.
- Đây là quyết định khó.
- Không có câu trả lời đúng cho mọi người.
- An toàn của mình và của trẻ em là ưu tiên.
- Nên bàn với người có chuyên môn.
Mục thứ năm là nguyên tắc đứng trước mọi cân nhắc khác trong các tình huống có nguy cơ.
Điều đáng nhớ nhất
- Người thân cũng đang mang một gánh nặng thật.
- Kiệt sức thì không hỗ trợ được nữa.
- Cảm giác tội lỗi phần lớn không có cơ sở.
- Kết quả không phải trách nhiệm của mình.
- Nói ra với ai đó là bước đầu tiên.
Mục cuối là việc làm được ngay trong tuần này và nó thường là thứ thay đổi nhiều nhất cho người thân.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người thân cũng cần được chăm sóc?
Vì đây là gánh nặng kéo dài và thường không được ai hỏi tới. Người hỗ trợ kiệt sức thì không hỗ trợ được nữa, nên việc này không phải ích kỷ mà là điều kiện để đi đường dài.
Những dấu hiệu kiệt sức là gì?
Thường gặp là mệt mỏi kéo dài, mất ngủ, cáu gắt, mất hứng thú với những việc từng thích, thu mình lại, và cảm giác mọi thứ trong đời đều xoay quanh vấn đề này.
Cảm giác tội lỗi có bình thường không?
Rất thường gặp, gồm cảm giác mình đã làm gì sai, mình chưa đủ cố gắng, hoặc thấy có lỗi khi để ý tới nhu cầu của chính mình. Trong phần lớn trường hợp thì các cảm giác này không có cơ sở.
Nên tìm hỗ trợ ở đâu?
Có thể bắt đầu bằng việc nói với một người tin cậy, tìm nhóm hỗ trợ dành cho người thân nếu có, và gặp bác sĩ nếu tâm trạng hoặc giấc ngủ bị ảnh hưởng kéo dài.