Câu nói hút bốn chục năm rồi, bỏ làm gì nữa là câu xuất hiện trong gần như mọi gia đình có người hút lâu năm. Nó nghe hợp lý, nhưng nó không đúng.
Vì sao suy nghĩ này phổ biến
- Cảm giác tổn thương đã xảy ra rồi.
- Cảm giác không kịp thấy kết quả.
- Từng thử bỏ và thất bại nhiều lần.
- Không ai kỳ vọng mình bỏ nữa.
- Là cách tự bảo vệ trước việc khó.
Mục thứ tư là yếu tố xã hội đáng chú ý vì sự thiếu kỳ vọng từ xung quanh cũng làm giảm động lực.
Vì sao nó không đúng
- Bỏ ở tuổi nào cũng có lợi ích.
- Một số cải thiện tới khá sớm.
- Nguy cơ giảm dần theo thời gian không hút.
- Chất lượng sống cải thiện được ngay.
- Đây là điều y văn mô tả nhất quán.
Mục thứ tư là phần dễ cảm nhận nhất và cũng là phần phù hợp nhất để đặt làm mục tiêu cho nhóm này.
Các cải thiện cảm nhận được sớm
- Thở dễ hơn khi vận động.
- Ho giảm.
- Ngủ tốt hơn sau giai đoạn đầu.
- Ăn ngon hơn.
- Đi lại bớt hụt hơi.
- Ít đợt bệnh hô hấp hơn.
Danh sách này là mục tiêu thực tế hơn nhiều so với các con số nguy cơ dài hạn.
Rào cản riêng của nhóm này
- Thói quen ăn sâu qua nhiều chục năm.
- Gắn với nhịp sinh hoạt hằng ngày.
- Nhiều bệnh nền cần cân nhắc.
- Nhiều thuốc đang dùng.
- Đã thất bại nhiều lần trước đây.
- Ít được khuyến khích.
Mục thứ hai là khác biệt lớn so với người trẻ vì việc hút đã trở thành một phần của cấu trúc ngày.
Vì sao cần bác sĩ theo dõi
- Bệnh nền cần được tính tới.
- Thuốc đang dùng có thể cần điều chỉnh.
- Một số thay đổi cần được theo dõi.
- Có các hỗ trợ giảm khó chịu.
- Việc lựa chọn thuộc về bác sĩ.
Mục thứ hai là lý do quan trọng và cụ thể: một số thuốc cần được xem lại khi người bệnh ngưng hút.
Về những lần thất bại trước
- Rất thường gặp.
- Không phải dấu hiệu không thể bỏ.
- Mỗi lần cho thêm hiểu biết.
- Nói với bác sĩ về các lần đó.
- Điều gì đã làm hỏng lần trước.
- Lần này chuẩn bị cho đúng chỗ đó.
Mục cuối biến lịch sử thất bại thành thứ hữu ích nhất khi lập kế hoạch lần này.
Điều chỉnh cách tiếp cận
- Đặt mục tiêu về chất lượng sống.
- Chia thành các chặng ngắn.
- Tính tới nhịp sinh hoạt đã có.
- Thay thế từng tình huống một.
- Không vội.
- Có người đồng hành.
Mục thứ tư phù hợp với nhóm này hơn vì thay đổi cả nhịp sống cùng lúc là việc rất khó ở tuổi cao.
Vai trò của gia đình
- Sự khuyến khích tạo khác biệt lớn.
- Tránh giọng chỉ trích.
- Ghi nhận từng bước nhỏ.
- Cùng đi khám.
- Nhắc tới lý do cụ thể như cháu nhỏ.
- Kiên nhẫn qua nhiều lần thử.
Mục thứ ba quan trọng vì với nhóm này việc giảm từ một gói xuống vài điếu đã là thay đổi đáng kể.
Khi đã có bệnh liên quan
- Việc bỏ càng có ý nghĩa.
- Ảnh hưởng tới diễn tiến bệnh.
- Ảnh hưởng tới hiệu quả điều trị.
- Nên bàn kỹ với bác sĩ điều trị.
- Không coi là đã quá muộn.
Mục thứ ba là lý do bác sĩ luôn nêu vấn đề này khi bắt đầu điều trị các bệnh liên quan.
Về nỗi sợ thay đổi ở tuổi cao
- Nỗi sợ này có thật.
- Sợ mất một thứ quen thuộc.
- Sợ không chịu nổi.
- Sợ làm phiền con cháu.
- Nên nói ra thay vì giữ.
Mục thứ tư ít khi được nói thành lời nhưng nó là rào cản thật ở nhiều người lớn tuổi.
Đặt mục tiêu vừa sức
- Giảm trước rồi bỏ nếu phù hợp.
- Bàn với bác sĩ về hướng đi.
- Mục tiêu theo tuần.
- Ghi nhận từng chặng.
- Không so với người khác.
Mục đầu tiên là một lựa chọn hợp lý với nhóm này và nó nên được bàn với bác sĩ chứ không tự quyết.
Điều đáng nhớ nhất
- Bỏ ở tuổi nào cũng có lợi ích.
- Chất lượng sống cải thiện được ngay.
- Bệnh nền và thuốc cần được bác sĩ tính tới.
- Thất bại trước đây là dữ liệu chứ không phải kết luận.
- Sự khuyến khích của gia đình tạo khác biệt lớn.
Mục đầu tiên là câu đáng nói lại với bất cứ ai trong nhà đang nghĩ rằng mình đã quá muộn.
Câu hỏi thường gặp
Hút mấy chục năm rồi bỏ còn ích gì không?
Có. Y văn mô tả rằng việc bỏ ở bất cứ độ tuổi nào và sau bất cứ thời gian hút nào cũng mang lại lợi ích, dù mức độ và tốc độ cải thiện khác nhau giữa các người.
Người lớn tuổi có gặp khó khăn riêng không?
Có, thường gồm thói quen ăn sâu hơn, nhiều bệnh nền cần cân nhắc, ít tin rằng việc bỏ còn ý nghĩa, và đôi khi thiếu sự khuyến khích từ xung quanh.
Có bệnh nền thì bỏ có an toàn không?
Việc bỏ thường được khuyến khích, nhưng cần được bác sĩ theo dõi vì một số bệnh nền và một số thuốc đang dùng cần được tính tới khi lên kế hoạch.
Nên đặt mục tiêu gì?
Ngoài các mục tiêu về nguy cơ dài hạn, nhóm này thường thấy mục tiêu về chất lượng sống hằng ngày dễ cảm nhận hơn: thở dễ hơn, ngủ tốt hơn, đi lại bớt hụt hơi.